در صنایع بزرگ مانند فولاد و پتروشیمی، آب یکی از اصلیترین منابع مصرفی در فرآیندهای تولید است. از شستوشو و خنککاری گرفته تا تولید بخار و فرآیندهای شیمیایی، آب نقشی حیاتی دارد. اما با توجه به محدودیت منابع آبی و افزایش هزینههای تأمین، استفاده مجدد از آب (Water Reuse) بهوسیلهی فناوری اسمز معکوس (RO) به یکی از راهکارهای کارآمد و اقتصادی تبدیل شده است.
چالش مصرف آب در صنایع سنگین
صنایع فولاد و پتروشیمی روزانه هزاران مترمکعب آب مصرف میکنند. بخش زیادی از این آب پس از استفاده، بهصورت پساب صنعتی (Industrial Wastewater) دفع میشود. این پسابها حاوی ترکیباتی مانند فلزات سنگین، روغن، چربی، اسید، قلیا و مواد آلی هستند که تخلیه مستقیم آنها به محیطزیست خطرناک است.
از طرف دیگر، تأمین آب تازه برای این صنایع هزینهبر و گاهی غیرممکن است؛ به همین دلیل بازیافت و بازچرخانی آب اهمیت دوچندان پیدا کرده است.
نقش فناوری RO در بازچرخانی آب
فناوری اسمز معکوس (Reverse Osmosis) با استفاده از ممبرانهای نیمهتراوا، قادر است آب را از ترکیبات محلول و آلایندهها جدا کند.
در سیستمهای بازچرخانی صنعتی، RO بهعنوان مرحله نهایی تصفیه پس از فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی به کار میرود تا آب باکیفیت و خالص تولید شود که میتواند دوباره در چرخه تولید مورد استفاده قرار گیرد.
مراحل بازتصفیه آب صنعتی با RO
- پیشتصفیه (Pre-Treatment):
حذف ذرات معلق، چربی و ترکیبات آلی با فیلترهای شنی، کربنی و سیستمهای DAF. - تصفیه اصلی (Main Treatment):
شامل فیلتر کارتریجی و ممبرانهای RO برای حذف املاح محلول و کاهش TDS. - پساب نهایی (Permeate):
آبی با خلوص بالا که میتواند در خطوط خنککننده، دیگهای بخار یا شستوشو مجدداً استفاده شود.
نمونه کاربرد در صنایع فولاد و پتروشیمی
- در کارخانههای فولاد، آب تصفیهشده توسط RO برای سیستمهای خنککننده کورهها و شستوشوی گازهای خروجی استفاده میشود.
- در صنایع پتروشیمی، آب بازچرخانیشده به عنوان خوراک بویلرها (Boiler Feed Water) یا در برجهای خنککننده (Cooling Towers) مورد استفاده قرار میگیرد.
